Die stompe oranje worteltjes in een zakje, allemaal even lang, allemaal even glad. Ze zijn nooit zo gegroeid. Het zijn stukken van gewone volgroeide wortels, op vijf centimeter afgesneden en daarna in een trommel rondgedraaid tot de hoeken eraf zijn.

Ik wist dat vaag, zoals je zoiets vaag weet. Wat ik niet wist, is dat het begonnen is als een manier om afval te verkopen, en dat het verhaal daarna een bocht maakt die ik niet zag aankomen.

Een tweedehands aardappelschiller

Mike Yurosek teelde wortels in Bakersfield, Californië. Tot zeventig procent van zijn oogst ging weg. Niet omdat er iets mis mee was, wel omdat de wortels krom waren, of gebarsten, of te dik. De winkel wilde recht en gelijk, en de rest werd veevoer.

In 1986 kocht hij een industriële aardappelschiller en een snijmachine voor sperziebonen, die laatste van een diepvriesfabriek die net gestopt was. Hij sneed zijn afgekeurde wortels op lengte en liet ze schuren tot ze glad waren. Hij stuurde een doos naar een supermarkt in Los Angeles met de boodschap dat ze eens moesten zeggen wat ze ervan vonden. De dag erna belden ze: we willen alleen nog die.

En dan draait het om

In het decennium erna verdubbelde de wortelconsumptie in de Verenigde Staten, volgens de sector althans. Niet omdat mensen plots meer van wortels hielden. Wel omdat er een vorm bijgekomen was die je met één hand eet, zonder mes, zonder schilmes, zonder gootsteen.

Hier zit het stuk dat mij bevalt. Wat begonnen was als noodoplossing voor misbaksels werd zo populair dat er speciaal voor gekweekt wordt. De wortels die er vandaag ingaan zijn geen afgekeurde exemplaren meer, maar rassen die geselecteerd zijn om dunner, kernloos en zoeter te zijn dan gewone wortels. Geteeld om afgeslepen te worden. Het product heeft achteraf zijn eigen grondstof uitgevonden.

Dat is bijna het omgekeerde van wat je verwacht van een verhaal over voedselverspilling. Het begon met minder weggooien en het eindigde met een aparte teelt.

Let op. Er gaat al jaren een kettingmail rond die zegt dat die worteltjes in vaten chloorwater liggen te weken en dat het witte waas op oude exemplaren chloor is dat naar boven komt. Snopes zet dat op grotendeels onwaar. Er is wel degelijk een chloorspoeling, zoals bij alle voorgesneden kant-en-klare groenten, kort en in concentraties vergelijkbaar met leidingwater, en er wordt daarna met gewoon water nagespoeld. Weken in vaten is het niet.

Tip. Dat witte waas heeft er sowieso niets mee te maken: het is uitgedroogd snijvlak. Snij zelf een gewone wortel in stukjes, leg ze een dag onafgedekt in de koelkast en je hebt precies hetzelfde, zonder dat er ooit chloor in de buurt is geweest. Het is geen bederf, alleen droogte. Even in water leggen en het verdwijnt.

Wat ik hier niet van weet: of de zakjes die hier in de winkel liggen op dezelfde manier gemaakt worden. Die komen van Europese verwerkers en de cijfers hierboven gaan over de Amerikaanse markt. Het principe zal wel kloppen, de details ken ik niet.

Wat wel blijft hangen: je koopt daar geen groente maar een bewerking. Een van de best verkochte vormen waarin een wortel de winkel haalt, is een vorm die geen enkele wortel ooit uit zichzelf aanneemt.