Tennisballen waren wit. Dat klinkt als een detail uit een ver verleden, maar het is nog niet zo lang geleden: tot 1972 stond geel niet eens in het reglement. Wat de kleur bepaalde, was de ondergrond. Wit op donker, zwart op licht, en verder trok niemand zich er iets van aan.

Wat het veranderde, was de televisie. In 1972 zette de internationale tennisfederatie geel in de regels omdat de bal op het scherm te moeilijk te volgen was. Let op de formulering, want daar gaat bijna iedereen de mist in: geel werd toegevoegd, niet verplicht. Wit mocht toen en mag vandaag nog altijd. In het huidige reglement staat bij kleur letterlijk niets meer dan “white or yellow”

Wimbledon deed er daarna nog veertien jaar over. De rest van de tenniswereld speelde al meer dan tien jaar met gele ballen toen de All England Club in 1986 eindelijk meeging

De man die de eer krijgt

Bij dit verhaal hoort altijd dezelfde naam: David Attenborough. Hij was in die jaren de baas van BBC Two en de man die kleurentelevisie naar Groot-Brittannië bracht, en het zou zijn idee geweest zijn om de bal geel te maken. Je vindt het in honderden artikels.

Ik ben gaan zoeken waar dat vandaan komt, en het spoor loopt dood bij een weetjesboek van QI. Eén regel, zonder bron. Alles wat erna geschreven is, citeert elkaar. Artikels die er een interview van 2017 bij halen waarin Attenborough wel over kleurentelevisie praat, maar de bal niet noemt. Zijn memoires, waarin het evenmin staat. Een journaliste die hem uiteindelijk aanschreef, kreeg bevestiging over de eerste kleurenuitzending van Wimbledon en over gesprekken om ballen zo zichtbaar mogelijk te maken, maar niet dat hij de gele bal bedacht of besliste.

Let op. Wat wel klopt: onder Attenborough werd Wimbledon in 1967 als eerste in Europa in kleur uitgezonden. Dat is exact wat het probleem creëerde, en daar stopt zijn aandeel. “Attenborough maakte de bal geel” is geen feit, het is een zin die niemand ooit is gaan controleren.

De man met de papieren heet Mike Davies, Welsh ex-speler en directeur van World Championship Tennis. Uit zijn eigen mond: mensen zeiden dat ze de witte bal niet konden volgen, en zij wilden er als eersten vanaf omdat ze op televisie wilden komen. Dat is een verklaring van de betrokkene zelf, en dat is precies wat bij Attenborough ontbreekt.

En dan de vraag aan tafel

Is die bal eigenlijk wel geel? Het reglement zegt alleen “geel” en definieert verder niks. Geen kleurcode, geen meetwaarde, geen fluorescentie-eis. “Optic yellow” is een woord van de fabrikanten dat in geen enkel document van de bond voorkomt.

Vondst. Wie een wedstrijdbal onder een spectroradiometer legt, meet een piek rond 525 nanometer. Dat ligt in het groen. Het eerlijkste woord voor de kleur is chartreuse, en de balkleur valt bovendien buiten wat een televisie kan weergeven, waardoor de uitzending hem richting geel duwt.

Wat meteen verklaart waarom dit aan tafel altijd ruzie geeft. Wie tennis vooral op het scherm ziet, zegt geel. Wie op het terrein staat, zegt vaker groen. Allebei gelijk, en de bond die het had kunnen beslechten heeft het nooit opgeschreven.