Een petfles doorgesneden, het bovenstuk omgekeerd in het onderstuk gezet, grond in de trechter en water in de bak eronder. De hals hangt in het water, de grond zuigt op wat ze nodig heeft. Sindsdien giet ik daar bijna niet meer.
Ik dacht eerst dat het de dop was die het werk deed. Dat klopt niet. Het is gewoon capillaire werking: de aarde in de flessenhals raakt het water, en de rest van de aarde trekt het naar boven zoals een suikerklontje dat je in thee doopt. De grond is de lont. Verder gebeurt er niks.
En daar zit ook de zwakte. Potgrond op veenbasis wordt hydrofoob als ze een keer volledig uitdroogt. Ze stoot het water dan af in plaats van het op te nemen, en dan stopt de hele boel. Precies daarom gebruiken de commerciele systemen geen gewone aarde in dat contactpunt, maar een touwlont of een granulaat. Lechuza doet dat met korrels, en dat is niet omdat ze het duurder wilden maken.
Tweede ding: mijn reservoir is doorzichtig en staat in de zon. Dat wordt groen. Stilstaand water plus licht plus een beetje voeding is precies wat algen willen. En buiten is een open waterbak ook een uitnodiging voor muggenlarven.
Derde ding, minder zichtbaar maar vervelender: er is geen afvoer. Wat er aan kalk en meststof in het leidingwater zit, blijft achter in de grond. Bij een gewone pot spoel je dat weg elke keer dat er water onderuit loopt. Hier stapelt het op. Om de zoveel maanden een keer flink doorspoelen langs boven is dus geen luxe.
Let op. Niet elke plant wil dit. Vetplanten, orchideeen en de mediterrane kruiden willen tussendoor net droog staan. Ik heb er tijm in gezet. Dat is dus precies de verkeerde plant, en dat had ik moeten weten voor ik ze erin duwde.
Wat me het meest boeide is wat er gebeurt als je dit idee professioneel uitvoert. De Wet Pot is een Zweeds ding: een terracotta binnenpot die in een reservoir van handgeblazen glas staat. Het water sijpelt door de poreuze klei naar de wortels. Dezelfde fysica als mijn fles, maar via de potwand in plaats van via de hals. Het ligt in de MoMA Design Store voor 34 tot 74 dollar naargelang de maat.
En als je die naast mijn fles zet, zie je waar het verschil zit. De klei is het lont-probleem opgelost. De binnenpot schermt het meeste licht van het water af. De vorm maakt bijvullen mogelijk zonder de plant te verplaatsen. Alle drie de dingen die bij mij mislopen, zijn daar een ontwerpkeuze geworden.
Vondst. Het onderliggende idee is trouwens stokoud. Een olla is een ongeglazuurde kleipot die je tot aan de hals in de moestuingrond ingraaft en volgiet. Het water trekt langzaam door de wand naar de wortels. Dat doen ze al tweeduizend jaar zo, ruim voor er iemand een petfles had om door te snijden.
De fles blijft staan. De tijm verhuist.